- Q: Con 18 tháng rồi nhưng chỉ nói được 1–2 từ, mẹ lo con chậm nói. Có cách nào giúp con nhanh biết nói không cô?
- A: Cha mẹ có thể thực hiện những bước sau để tạo môi trường giúp con phát triển ngôn ngữ tốt hơn tại nhà.
1. Cho trẻ nhìn khẩu hình miệng và giao tiếp trực tiếp
Hãy trò chuyện trực tiếp với trẻ để con có thể nhìn khẩu hình miệng và giao tiếp bằng mắt. Khi đó, trẻ vừa quan sát cách phát âm, vừa nghe âm thanh để bắt chước và học nói.
Việc tương tác trực tiếp còn giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp với người đối diện.
Ngược lại, khi trẻ xem tivi hoặc điện thoại quá nhiều, trẻ không thể quan sát khẩu hình và khó ghi nhớ từ vựng, từ đó ảnh hưởng đến quá trình học nói. Vì vậy, cha mẹ nên hạn chế thời gian tiếp xúc với các thiết bị điện tử.
2. Đừng đáp ứng ngay khi trẻ chưa mở lời
Nhiều cha mẹ quá hiểu con nên chỉ cần trẻ chỉ tay, ra hiệu hoặc khóc là đã đáp ứng ngay. Khi điều này lặp lại thường xuyên, trẻ nhận ra rằng mình không cần nói vẫn đạt được mong muốn, và dần dần giảm nhu cầu nói.
Vì vậy, cha mẹ hãy khuyến khích trẻ nói ra nhu cầu trước khi đáp ứng. Nếu trẻ chưa nói được, cha mẹ có thể nói mẫu để trẻ bắt chước.
Dạy trẻ nói theo từng bước từ đơn giản đến phức tạp
- Bắt đầu với từ đơn (danh từ)
Ở giai đoạn đầu, cha mẹ nên dạy trẻ những từ quen thuộc, gần gũi như: bát, thìa, cốc, yếm, bỉm, ba, mẹ, gà, cá. Sau đó có thể mở rộng sang tên các bộ phận cơ thể và khuôn mặt. Cha mẹ có thể sử dụng thẻ flashcard, sách ehon, hoặc đơn giản là chỉ vào các đồ vật trong sinh hoạt hằng ngày và gọi tên cho trẻ nghe.
- Chuyển sang từ ghép
Khi vốn từ đơn của trẻ tăng dần, có thể dạy trẻ các từ ghép như:
ô tô, xe máy, xe đẩy, tivi, con cá, con gà, mặt trời… - Kết hợp với động từ
Tiếp theo, cha mẹ gắn danh từ với các động từ tương ứng.
Ví dụ: Chỉ vào bát cơm và nói: “ăn cơm”
Các động từ quen thuộc: ngồi, đi, đứng, nhảy, giơ lên, hạ xuống… - ập nói câu ngắn
Khi trẻ đã có vốn từ cơ bản, cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ nói câu ngắn như:
“Bi ăn cơm”, “Bi đi chơi”, “Đi tắm”, “Đi ngủ”, “Uống nước”… - Mở rộng với tính từ
Sau đó, cha mẹ có thể thêm tính từ để câu nói phong phú hơn: Quả bóng màu vàng/ Chiếc lá rung rinh/ Ông mặt trời tỏa sáng/ Hình tròn màu xanh
Hoặc hỏi trẻ những câu đơn giản: “Bi thích quả bóng màu vàng hay màu hồng?”
4. Đọc ehon cho trẻ thật nhiều
Ehon không chỉ giúp trẻ tăng vốn từ, mà còn giúp trẻ hiểu cách sử dụng câu trong ngữ cảnh thông qua những câu chuyện sinh động và giàu trí tưởng tượng.
Ví dụ, khi nghe câu: “Quả bóng lăn lăn… tùm xuống hồ”, trẻ sẽ hiểu ý nghĩa của câu chuyện. Khi gặp tình huống tương tự, trẻ có thể vận dụng lại câu nói đó trong giao tiếp.
Tại Tsubaki, các em bé được “tắm mình trong văn hóa đọc ehon” mỗi ngày, nhờ vậy có môi trường rất tốt để phát triển ngôn ngữ, đồng thời biểu đạt cảm xúc phong phú hơn. Bên cạnh đọc ehon, Tsubaki còn chú trọng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua nhiều hoạt động như:
– Nhận biết – tập nói
– Múa tay theo nhịp
– Đọc thơ và đồng dao
– Trò chuyện cá nhân hóa với từng trẻ
Chuyên mục Q&A: “Cha mẹ hỏi – Tsubaki tư vấn”
Đây là chuyên mục của Mầm non Tsubaki nhằm lắng nghe những câu hỏi, chia sẻ băn khoăn của cha mẹ và cùng tháo gỡ những khó khăn trong hành trình nuôi dạy con. Nếu có câu hỏi cần được tư vấn, cha mẹ có thể gửi về địa chỉ email: info@tsubaki.edu.vn.
