Trong quá trình nuôi dạy con, đặc biệt là ở độ tuổi mầm non, bố mẹ thường đứng trước tình huống “thử thách”: Nói con không được làm điều gì con sẽ hành động ngược lại.
Vậy nói thế nào để con nghe lời, làm thế nào để hai anh em không tranh giành nhau đồ chơi? Mời bố mẹ cùng tham khảo một số bí quyết từ cô Thu – Giám đốc Đào tạo của Hệ thống Giáo dục Tsubaki.
Vì sao trẻ ở độ tuổi 2 – 3 thích làm ngược lại lời của người lớn?
2 – 3 tuổi là độ tuổi các em bé bắt đầu thể hiện cái tôi, bằng việc làm ngược lại những điều bố mẹ và người lớn bảo.
Nhưng cũng có trường hợp, đó là cách trẻ muốn xem phản ứng của bố mẹ và mọi người, hay để xem mình làm vậy thì bố mẹ có yêu mình nữa không.
Bí quyết nói để trẻ nghe lời
1. Hãy bỏ câu nói cấm đoán, hãy dùng câu khẳng định
Bố mẹ đừng bao giờ dùng những câu mệnh lệnh hay câu phủ định như: “Con không được làm cái này”. Ví dụ một số tình huống dưới đây:
Ví dụ 1: Khi bé giằng đồ chơi của em, thay vì nói “Con không được giằng đồ của em” thì nên nói “Con hãy chơi cùng em nhé. Hai anh em cùng nhường nhịn nhau nhé. Con hỏi mượn em rồi hãy lấy nhé.”
Ví dụ 2: Con thích tò mò khám phá nên thấy cái gì hay, lạ cũng cầm lên xem. Nếu đó là cái dễ vỡ, thay vì nói: “Không được cầm, nó vỡ đấy” – câu nói có thể khiến trẻ tò mò xem có vỡ thật không nên sẽ ném luôn hoặc hoảng sợ mà làm vỡ thật; thì bố mẹ hãy nói: “Con cầm cẩn thận nhé, vì cái này rất dễ vỡ”.
Ví dụ 3: “Đừng trèo lên cao như thế, xuống ngay.” Nếu việc bé đang trèo không quá nguy hiểm, thì bố mẹ nên nói: “Con trèo cẩn thận nhé. Có cần bố mẹ giúp không?”, “Mẹ thấy nguy hiểm lắm, mình xuống đi” hay “Có mẹ ở đây, con trèo cẩn thận nhé.”
Nếu con vẫn muốn trèo, bố mẹ hãy đứng ra hỗ trợ con. Điều này có thể tạo cơ hội cho con được thử thách, ủng hộ con thử thách.
2. Những tình huống nguy hiểm đến tính mạng, gây ảnh hưởng đến tính mạng, hãy đến tận nơi và nghiêm khắc nhắc nhở
Với những điều có thể gây nguy hiểm đến tính mạng, ảnh hưởng đến người khác, bố mẹ nên đến tận nơi nhắc nhở con với thái độ nghiêm khắc và dứt khoát. Đồng thời, hãy yêu cầu con nhìn vào mình để nói chuyện, để con hiểu đây là việc bố mẹ đang nói là thực sự nghiêm túc.
Ví dụ hãy nói: “Con trèo lên cửa sổ thì không được. Vì con sẽ ngã nhào xuống đất nguy hiểm tính mạng. Mẹ muốn lần sau con không làm vậy nữa”.
Hay “Mẹ muốn con chơi cát sẽ không ném cát vào người bạn, nhỡ vào mắt bạn bạn bị mù thì con có sửa chữa được lỗi sai này không.”…
Bố mẹ hãy thực hiện nguyên tắc, khi cần nhắc nhở con làm gì đó, hãy đến tận nơi để nhắc con. “Con ơi đến giờ đi tắm rồi, mẹ muốn con đi tắm vì đã hết giờ con được chơi.”, khi nói như vậy trẻ sẽ chuyển sang chế độ lắng nghe mẹ nói, thay vì không để ý đến vì chỉ nghe gọi mẹ từ xa.
3. Khi con làm sai hãy đặt câu hỏi để con tự mình sửa lỗi sai
Khi con làm đổ sữa, đổ đường ra sàn hãy để con được sửa lỗi sai. Bố mẹ hãy đặt câu hỏi để con tự rút ra kinh nghiệm và bài học cho mình, để không làm hỏng vào lần sau.
Ở tầm 3 tuổi, có những em bé thích khám phá nên cố tình làm như vậy để xem sự việc sẽ xảy ra ra sao, vì vậy bố mẹ hãy kiên nhẫn và bao dung với con. Nếu đó không phải là lỗi quá nghiêm trọng, không gây tổn thất quá nhiều thì hãy để con được khám phá.
4. Dừng lại quan sát trước khi đưa ra nhận định, can thiệp ngay
Điều quan trọng là bố mẹ hãy kiên nhẫn và dừng lại một nhịp để quan sát con trước khi đưa ra lời nói can thiệp. Đây cũng là một bí quyết cực kì hiệu quả giúp bố mẹ hiểu con hơn, có cái nhìn khác về con. Đồng thời, điều này cũng giúp con tự giác và tự chủ hơn.
Ví dụ: Mẹ gọi đi tắm nhưng con chưa đi, mẹ đi đến định nói với con thì thấy con đang say sưa vẽ một bức tranh nên không để ý lời mẹ nói. Mẹ thấy may quá mẹ không quát con, mẹ thấy con đang ở thế giới riêng của mình nên dừng lại 1 – 2 phút rồi sau đó mới nhắc nhở con. Làm như vậy con không bị đứt mạch tập trung của trạng thái dòng chảy, lại đỡ xảy ra xung đột.
5. Giúp trẻ cảm thấy cần nhau, quý trọng nhau
Làm thế nào khi hai anh em gần tuổi tranh giành nhau đồ chơi? Bí quyết giải quyết tình huống này là để hai anh em thực sự cần nhau để chơi, để cả hai trở thành đồng minh của nhau.
Vì vậy, bố mẹ đừng để quá nhiều đồ chơi cho trẻ, hãy chọn 1 – 2 món đồ chơi cần sự sáng tạo, cần sự hợp tác cùng nhau. Bố mẹ cũng nên chơi với con những trò chơi cần sự hợp tác để con có trải nghiệm là sự hợp chơi trò chơi thật là vui, từ đó trẻ sẽ muốn chơi cùng nhau hơn.
Việc có quá nhiều đồ chơi sẽ khiến trẻ nảy sinh nhìn thấy em/anh chơi đồ chơi kia mình lại nổi ý muốn chơi nên chạy ra giằng lấy.
Nếu hai anh em tranh giành đồ chơi, bố mẹ hãy đưa nguyên tắc, sẽ không được chơi đồ chơi này nữa và phải tự chơi với nhau.
Và bạn biết đấy, chỉ cần hai đứa trẻ với nhau, tự chúng cùng biến thành “đồ chơi” của nhau mà không cần thêm nhiều đồ chơi. Vì vậy hãy khiến trẻ cảm thấy cần nhau, quý trọng nhau, như vậy sẽ giúp trẻ sáng tạo hơn, yêu thương nhau hơn.
Nguồn: TS Nguyễn Thị Thu – Giám đốc Đào tạo của Hệ thống Giáo dục Tsubaki.
