2 – 3 tuổi là độ tuổi rất đáng yêu của các bạn nhỏ. Nhưng độ tuổi này nhiều khi cũng gây “khó khăn” cho bố mẹ nên thường được gọi là “khủng hoảng tuổi lên 3”. Vậy bố mẹ nên ứng xử ra sao để giúp con phát triển tự nhiên và nuôi dưỡng sự tự chủ, tự tin, tự lập của các bạn nhỏ? Dưới đây là những chia sẻ từ cô Nguyễn Thị Thu – Giám đốc Đào tạo của Hệ thống Giáo dục Tsubaki.
Ở giai đoạn 2 – 3 tuổi, bố mẹ có thể quan sát thấy ở con các biểu hiện điển hình sau:
– Cái gì cũng muốn tự làm (nhưng 90% là làm hỏng)
– Khi không làm được thì nổi cáu ném đồ
– Khóc ăn vạ nếu bố mẹ đưa tay can thiệp và làm hộ
– Đánh bố mẹ khi không hài lòng
2 – 3 tuổi là độ tuổi mà cái gì trẻ cũng muốn được thử làm, được tò mò khám phá và thể hiện chính kiến của mình mà không quan tâm đến lời của người khác. Khả năng lắng nghe và kiểm soát cảm xúc chưa cao nên trẻ hay nổi cáu, thể hiện cảm xúc bằng việc đánh lại người khác. Nhưng nếu bố mẹ đã thấu hiểu tâm lý và biết cách ứng xử với con thì sẽ nuôi dưỡng những em bé tự chủ, tự tin và tự lập rất tốt.
Bố mẹ hãy làm theo một vài gợi ý sau đây nhé. Đây cũng là cách các cô giáo ở Hệ thống Giáo dục Tsubaki áp dụng với trẻ.
1. Luôn thể hiện sự đồng cảm với nhu cầu và mong muốn của trẻ
– Lặp lại lời trẻ nói, diễn đạt lại điều trẻ vừa làm để thể hiện sự đồng cảm: Độ tuổi này trẻ chưa biết diễn đạt cảm xúc của mình và diễn đạt được bằng những câu dài và phức tạp. Vì thế bố mẹ hãy nói thay mong muốn của trẻ. “Con đang rất buồn, rất tức giận, khó chịu đúng không. Con không làm được nên con cáu đúng không.” Như thế trẻ sẽ học được cách diễn đạt và cũng biết rằng bố mẹ đang hiểu mình
– Có thể dùng những câu nói để thay đổi cách nhìn tích cực hơn khi trẻ đánh mẹ như “Con không muốn làm mẹ đau đâu nhỉ. Con chỉ là tức giận và chưa kiềm chế được cơn giận đúng không. Mẹ biết rồi…”.
2. Trước khi can thiệp hay làm gì hãy nói trước cho trẻ biết, giải thích lí do vì sao cần trẻ hợp tác
– Người lớn thường hay quên mất việc phải hỏi ý kiến trẻ trước khi đưa tay can thiệp. “Mẹ đi giày giúp con nhé vì hôm nay mình không có thời gian”. Nói trước cho trẻ việc trẻ cần làm “Vì mình phải đi siêu thị ngay bây giờ nên con chỉ chơi thêm 2 phút nữa rồi mình đi về nhé”.
3. Đặt câu hỏi hỗ trợ khi con không làm được
Khi trẻ làm, người lớn cần thu tay lại, đứng bên cạnh hoặc từ phía sau quan sát và dõi theo trẻ làm. Con không làm được và cáu gắt thì bố mẹ hãy hỏi “Con không làm được à, con có cần mẹ giúp không. À con đã làm được một phần đầu rồi đấy, mẹ gợi ý một xíu như này nhé…”. Như vậy trẻ sẽ nuôi dưỡng tính chủ động và không ỷ lại vào bố mẹ. Bố mẹ chỉ cần tháo gỡ nút thắt lúc đó cho con thôi.
4. Khích lệ và khen ngợi cụ thể những điều trẻ đã làm được, đã tiến bộ
Ghi nhận những điều trẻ đã làm được bằng những câu khen ngợi cụ thể việc trẻ đã làm được. “Con đã tự xỏ được một bên giày này”. “Con biết lấy tăm cho bố nữa này”… “Mẹ rất cảm ơn con”. “Mẹ rất vui” là những câu nói ra cảm xúc của bố mẹ trước việc trẻ làm được, để khiến trẻ có thêm động lực cố gắng.
5. Khuyến khích trẻ được trải nghiệm thật nhiều theo ý mình
Nếu đó là việc không nguy hiểm đến tính mạng, không ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ, không ảnh hưởng đến những người xung quanh, không vi phạm giá trị đạo đức hay quy tắc trong gia đình thì bố mẹ có thể cho trẻ trải nghiệm theo ý mình.
Khi con chơi cha mẹ hãy ở bên cạnh để giám sát và hướng dẫn trẻ cách chơi, cách bảo vệ bản thân và an toàn cho người xung quanh. Con được tự mặc quần áo con thích, chơi nghịch nước trong bồn tắm, tự rót sữa, tập cầm dao thái rau củ, nghịch vũng nước mưa, nghịch cát… Chính những trải nghiệm và thử thách khó hơn khả năng của con sẽ giúp con có tinh thần dám thử làm, không sợ thất bại.
6. Khi trẻ làm sai hãy hỏi trẻ cách sửa chữa lỗi sai như thế nào
Kỹ năng này sẽ cần thiết với trẻ từ 3 tuổi trở đi. Khi trẻ làm sai hãy coi đó là cơ hội tốt để giúp trẻ học được: biết mình sai ở đâu để rút ra bài học, lần sau không lặp lại lỗi sai đó nữa. Dũng cảm và không sợ thất bại sau này. Vì thế thay vì mắng trẻ bố mẹ hãy đặt câu hỏi để giúp con nuôi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề, không sợ sai nhé.
