Bài viết dưới đây là những chia sẻ của chị Nguyễn Thị Thu – Giám đốc Đào Tạo của Hệ thống Giáo dục Tsubaki về cách chọn ehon khiến con hứng thú với việc đọc.
—
Mình cũng từng tự hỏi vì sao con chỉ thích đọc đi đọc lại 1 cuốn truyện, vì sao không thích các cuốn khác trông rất đẹp mà mẹ chọn. Cùng với hành trình đọc truyện cùng con dần dần mình đã tìm ra câu trả lời cho chính mình.
1. Giải đáp cho việc vì sao bé chỉ thích đọc đi đọc lại 1 cuốn trong một thời gian dài.
Đó là điều rất bình thường với trẻ nhỏ vì nhận thức của trẻ khác nhận thức của người lớn chúng ta, và vì ở trẻ cần có quá trình lặp đi lặp lại để lưu giữ những kiến thức và kí ức vào bộ não. Việc trẻ đòi đọc đi đọc lại cả chục lần, có khi cả năm trời cùng một cuốn chứng tỏ rằng trẻ vô cùng thích thú với một chi tiết nào đó trong cuốn truyện đó. Hoặc mỗi lần đọc nó trẻ lại khám phá thêm một điều gì thú vị ở trong đó. Mỗi lần ấy cha mẹ nên vui vẻ đọc lại theo yêu cầu của bé nhé, thay vì cáu gắt rằng sao con không chọn cuốn khác. Đến một thời điểm nào đó bé sẽ không còn muốn đọc nó nữa, tức là bé đã tốt nghiệp hoàn toàn hành trình khám phá cuốn sách đó rồi.
2. Cách chọn truyện ehon cho bé
Việc chọn ehon cho bé thích hợp với từng độ tuổi rất quan trọng. Hầu hết các bé tầm 0-2 tuổi sẽ thích những cuốn ehon có:
– Hình vẽ to rõ ràng, không có quá nhiều chi tiết rối rắm. Đặc biệt là khuôn mặt, mắt, miệng phải rõ ràng, khung nhân vật (rinnkaku) phải rõ ràng thì bé mới nhìn rõ (vì thị lực bé còn kém).
– Chủ đề truyện phải gần gũi với cuộc sống thường ngày. Các nhân vật trong truyện chính là những người bé đang tiếp xúc hàng ngày sẽ giúp bé liên tưởng giữa ngôn ngữ và cuộc sống đời thường.
– Những nội dung trừu tượng, thế giới phép thuật, không tưởng thì các bé dưới 3 tuổi chưa thể hiểu được nên các bé rất ít hứng thú.
– Các nhân vật xuất hiện trong truyện không nên có quá nhiều (ko nên có quá 5 nhân vật) không là bé dễ loạn lên.
– Câu chuyện thường đưa ra kết quả sau một loạt những hành động để bé học hỏi được bài học quan hệ “nhân quả tức là có hành động thì sẽ có sự thay đổi”.
– Tầm 0-2 tuổi hầu như bé chưa hiểu được khái niệm thời gian ngày mai, ngày kia, hôm trước…nên các cuốn truyện cho tầm tuổi này ít đề cập đến thời gian, nếu bắt đầu từ hôm nay thì kết thúc truyện cũng là trong hôm nay. Có thể bắt đầu từ sáng rồi kết thúc buổi tối cũng đc. Nhưng thường thì các câu chuyện trong ehon Nhật xảy ra trong khoảng thời gian rất ngắn, ít có yếu tố thời gian.
-Các hành động của nhân vật có tính lặp đi lặp lại khiến bé rất thích thú. Nếu bạn quan sát những đứa trẻ tầm 1-2 tuổi chơi bạn sẽ hiểu vì sao trẻ thích trò này. Khi lô gô xếp hình bị đổ, bé sẽ tháo từng miếng rời ra rồi từ từ ghép lại trong khi người lớn thì chồng một cái lên lại là xong, vì bé thích trải nghiệm quá trình process của việc đó còn người lớn chúng ta lại chỉ quan tâm đến kết quả của công việc đó. Đó là lí do Bon nhà mình vô cùng thích cuốn truyện cổ tích “Nhổ củ cải” (ông lão không nhổ được, gọi bà lão, lại gọi cháu gái, rồi gọi chó, gọi mèo, gọi chuột)
3. Để mở rộng chủ để bé yêu thích.
Mình cá rằng đến 90% các bé trai sẽ chỉ thích truyện ehon về ô tô, tàu hỏa trong 2-3 năm đầu đời, tiếp đến là động vật. Bon nhà mình cũng vậy. Đến giờ thì ehon về ô tô vẫn là nhiều nhất mà mình đọc cho bé. Đồng thời với việc tôn trọng lựa chọn của con mình đã cố gắng lồng ghép các trò chơi trong thực tế khiến bé thích thú với các ehon có chủ đề liên quan. Mình chọn cách làm là nếu như thực tế cuộc sống bé đang có hứng thú với cái gì thì sẽ rất dễ thu hút với cuốn ehon cùng chủ đề đó. Vì thế mình để bé tiếp xúc dàn dần từng cái một đúng thời điểm bé thích, sau đó chọn truyện.
Ví dụ như khi dạy bé tập lau miệng khiến bé thích thú cười lấy khăn lau mình liền lấy cuốn ehon “Cùng lau cho sạch nào” rồi vừa đọc vừa bắt chước các nhân vật để trêu đùa với bé khiến bé cười khanh khách. Cứ bắt mẹ đọc đi đọc lại.
Hồi đầu bé không thích cuốn “Tay xinh đâu rồi” nhưng mà khi nhìn thấy bé kéo lê tấm khăn mỏng để nghịch, leo lên chăn đệm, lăn qua lăn lại mình biết đay là thời kỳ mẫn cảm của các bé với mấy trò nghịch khăn (tầm 1 tuổi rưỡi) mình làm giống như ehon đó là quấn khăn quanh người bé rồi hỏi “tay con đâu rồi” để bé tìm cách giơ một tay ra. Khi bé giơ được một tay lên mình cười thích thú “A tay đây rồi” và bé cũng cười khanh khách vì sung sướng.
Lần lượt với tay kia và chân, mình khiến bé thích thú với trò đó. Thế rồi mình lôi cuốn ehon “Tay xinh đâu rồi” ra đọc cho bé khiến bé cười thích thú và mê tít nó mấy ngày nay.
Chơi với nước là một trong những trò chơi rất lí thú để kích thích trí tưởng tưởng của bé. Còn gì tuyệt vời hơn nếu như bố tắm cho con và hai bố con cùng nhau nghịch nước trong nhà tắm. Thứ 7, chủ nhật nào cũng là khoảng thời gian thích thú nhất của Bon vì cu cậu được nghịch trong bồn với bố. Bố mua bình nước để Bon tập tưới, chơi bóng nổi, chơi với chai nhựa…
Bố mua một ống nhựa dẫn từ vòi ra để cho cu cậu cảm nhận được dòng nước chảy. Tiếp đến bố sẽ ngậm nước phun vào người cu cậu để tạo kích thích cảm giác của làn da. Rồi bố cho nước vào ống uốn hình chữ U, một tay bịt hờ một đầu, đầu kia để Bon thổi. Mỗi lần cu cậu căng má thổi phù là ở đầu kia nước lại phun lên khiến cậu thích thú cười như nắc nẻ. ở giai đoạn này Bon mới chỉ chơi mấy trò đó thôi, nhưng với các bạn lớn lớn chút thì có rất nhiều trò để cha mẹ sáng tạo cùng con. Trò này còn giúp bé luyện khả năng thổi, cũng là kỹ năng rất quan trọng đó chứ.
Nhờ thế mà Bon hết sợ nước và hai cha con dù chỉ gặp nhau có ngày chủ nhật nhưng lại vô cùng quấn quít nhau.
Còn Bon cũng bắt đầu thích truyện “Cá voi con ơi lớn nhanh nào” vì cá voi con cũng phun, và “Chuyến phưu lưu trong bồn tắm” vì cu cậu muốn lấy khăn lau lau lên người, lấy xà phòng xoa xoa lên đầu để bắt chước bố và như bạn Mako.
Chuyện cười cuối cùng là việc Bon dắt chó giả đi dạo. Hôm trước ở khu vui chơi có một công ty tặng miễn phí cho các em bé các con thú nuôi làm bằng bong bóng có gắn bánh xe để các bé dẫn đi dạo. Sau một hồi đắn đo Bon quyết định chọn chó thay vì gấu trúc. Ôi khung cảnh ở khu ấy thật dễ thương vì các bạn lít nhít tay cầm dây dắt thú cưng của mình đi dạo và giao lưu với nhau. Mình không ngờ Bon lại thích dắt chó như thế, về đến nhà còn chơi mãi, rồi cứ đòi xuống ngõ xóm để dắt đi bộ. Hôm sau về khi đọc cuốn “Nhổ củ cải” là cứ chỉ con chó ê a. Vài ngày nữa mẹ sẽ mượn ehon về chó để Bon làm quen xem sao (vì từ trước giờ vẫn chưa thích ehon về chó).
Với tầm tuổi 0-2 tuổi mình chỉ cần bé yêu thích với việc trải nghiệm ehon từ những thứ liên quan đến cuộc sống thường ngày.
