1. Năng lực HỌC TẬP XÃ HỘI là gì?
Học tập xã hội là những năng lực cần thiết trẻ để trẻ có thể hòa nhập TỐT với xã hội. Trẻ có khả năng bẩm sinh trong việc bắt chước và học hỏi xã hội bằng cách làm theo các hình mẫu. Vì thế nó cũng phản ánh rõ nét môi trường sống cùng những chuẩn mực về văn hoá, giá trị cộng đồng nơi trẻ lớn lên.
Khi còn nhỏ trẻ bắt chước các động tác của bố mẹ, ông bà, anh chị em. Lớn lên thì của bạn bè, thầy cô. Quá trình bắt chước này bắt đầu khi trẻ từ 13-14 tháng, cha mẹ thấy bé trẻ bắt đầu học cách sử dụng chức năng của đồ vật thông qua việc bắt chước như: tập cầm thìa cho búp bê ăn, xoa xoa cho búp bê. Đến tầm 3 tuổi trẻ có trí tưởng tượng phong phú mà nhờ đó có thể diễn đạt lại khá chuẩn xác một chuỗi hành động như đóng vai nấu nướng một bữa ăn cho gia đình, làm đầu bếp, làm bác sĩ khám bệnh….
Việc vui chơi đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình này, đặt nền tảng cho mọi hoạt động học tập xã hội về sau.
Học tập xã hội là thông qua bắt chước các hình mẫu theo một cách tự nhiên, khác với học tập nhận thức liên quan đến logic hơn. Những trẻ có khả năng học tập xã hội tốt, cũng có kỹ năng giao tiếp xã hội tốt và dễ dàng thích nghi với môi trường và nền văn hoá mới.
Ngày nay trẻ em đang có ít thời gian được nhìn theo các hình mẫu vì cha mẹ bận rộn hiếm khi dành thời gian chơi cùng con, hoặc để con nhìn theo hành động của người lớn. Trẻ cũng ít thời gian vui chơi tự do để thực hành việc bắt chước. Có lẽ chính vì thế mà khả năng học tập xã hội và kỹ năng giao tiếp xã hội của nhiều trẻ đang bị kém hơn so với thế hệ trước.
2. Những trò chơi giúp gia tăng năng lực HỌC TẬP XÃ HỘI
– Trò chơi đóng vai: Đóng vai bác sĩ, đầu bếp, chăm sóc em bé, làm chú lính cứu hỏa, công nhân xây dựng, đóng vai gia đình
– Trò chơi bắt chước: Ú oà, hôn gió, đánh răng, nhảy múa theo nhạc, các bài hát chơi múa tay…
Có những bố mẹ có con 1 – 2 tuổi tự hào con có thể tự chơi một mình không cần ba mẹ chơi cùng. Nhưng việc này cũng có hai mặt được, mất. Cái được đó là mẹ có thời gian tự do, thảnh thơi hơn. Nhưng cái mất của con lại chính là con thiếu thời gian chơi cùng người lớn để học hỏi và bắt chước theo. Con không được hướng dẫn cách chơi với đồ chơi, để từ đó phát triển cách chơi và khám phá thêm. Trẻ thiếu sự tò mò. Đồng thời khả năng bắt chước, học tập xã hội của trẻ cũng bị kém hơn.
Có thể học tập xã hội là thứ cha mẹ ít coi trọng và thường không biểu hiện ra bên ngoài nhiều, nhưng nó lại là năng lực phi nhận thức có vai trò rất lớn giúp trẻ hòa nhập xã hội và có thể tạo ra cuộc sống hạnh phúc bền vững trong tương lai.
TS. Nguyễn Thị Thu – Giám đốc Đào tạo, người đồng sáng lập Hệ thống Giáo dục Tsubaki.
