Wonder Weeks đề cập đến những bước nhảy vọt trong sự phát triển tinh thần của trẻ và được cho là có liên quan đến các giai đoạn cáu kỉnh hoặc thoái lui tạm thời.
The Wonder Weeks cũng là tên cuốn sách của các tác giả Xaviera Plooij, Frans X. Plooij PhD, Hetty van de Rijt PhD. Các tác giả cuốn sách sách này đã so sánh các nghiên cứu quan sát về tinh tinh sơ sinh với lý thuyết kiểm soát nhận thức phân cấp của William T. Powers, tiếp tục nghiên cứu quan sát trên trẻ em và viết nên The Wonder Weeks.
1. Wonder Weeks là gì?
Wonder Weeks đề cập đến những bước nhảy vọt trong sự phát triển tinh thần của trẻ và được cho là có liên quan đến các giai đoạn cáu kỉnh hoặc thoái lui tạm thời.
Có 10 bước nhảy vọt phát triển xảy ra trong 20 tháng đầu đời của trẻ. Theo các tác giả của Wonder Weeks, mỗi bước nhảy này có thể đi kèm với giai đoạn trẻ trở nên quấy khóc, cáu kỉnh hoặc bám dính hơn bình thường.
2. Ảnh hưởng của Wonder Weeks đến giấc ngủ của trẻ
Việc nhận biết những giai đoạn này có thể giúp cha mẹ yên tâm rằng trẻ không bị ốm hay có bất kỳ vấn đề gì nghiêm trọng – mà đơn giản là trẻ đang phát triển.
Hãy nhớ rằng, bé là một em bé chứ không phải một cỗ máy. Trẻ sẽ có những giai đoạn khó chịu, cáu kỉnh, nhưng bạn là một bậc cha mẹ tuyệt vời và chắc chắn bạn sẽ biết cách phản ứng phù hợp.
Chúng tôi nhận thấy rằng, càng sớm thiết lập thói quen ngủ lành mạnh và lịch trình ổn định, cha mẹ sẽ càng dễ dàng vượt qua những giai đoạn khó khăn và giúp trẻ duy trì tâm trạng thoải mái hơn. Bởi khi cha mẹ hiểu rõ nhu cầu của con thì có thể tự tin nhận biết các dấu hiệu ở trẻ.
Nếu bé có một lịch trình ổn định và có thể tự xoa dịu bản thân mà không gặp khó khăn, thì trong những tuần “bão tố” Wonder Weeks, cha mẹ sẽ dễ dàng xác định trẻ chỉ đang cáu kính một chút hay thực sự cần một giấc ngủ hoặc một bữa ăn. Ngược lại, nếu trẻ trở nên bồn chồn, có thể trẻ cần được thay đổi không gian để cảm thấy thoải mái hơn.
Nhiều bậc phụ huynh lo lắng về việc Wonder Weeks ảnh hưởng đến giấc ngủ của trẻ. Mặc dù chúng ta biết rằng trong những bước nhảy vọt phát triển này, não bộ của trẻ hoạt động mạnh mẽ để hình thành các khớp thần kinh mới, tiếp thu kỹ năng và xử lý lượng thông tin lớn, chúng ta cũng biết rằng giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển các kỹ năng này từ trí nhớ ngắn hạn sang dài hạn. Tuy nhiên, trẻ vẫn có thể duy trì giấc ngủ tốt trong những giai đoạn này, đặc biệt nếu đã hình thành thói quen ngủ ổn định.
3. Những biểu hiện về giấc ngủ của trẻ trong các giai đoạn Wonder Weeks
Theo cuốn sách Wonder Weeks, trong mỗi bước nhảy vọt, trẻ có những biểu hiện như:
– Ngủ ít hơn
– Bỏ giấc ngủ ngắn
– Thức dậy sớm
– Khó đi vào giấc ngủ
4. 10 tuần khủng hoảng Wonder Weeks và cách cải thiện giấc ngủ cho trẻ
Wonder Weeks tuần thứ 5 tuần
– Trẻ sơ sinh được sinh ra với một lượng melatonin từ mẹ, giúp nhiều bé ngủ khá dễ dàng trong những tuần đầu tiên.
– Khi lượng melatonin này giảm đi, bé sẽ “tỉnh táo” hơn với thế giới xung quanh, điều này có thể khiến việc ru ngủ trở nên khó khăn hơn.
– Hãy thử các kỹ thuật dỗ ngủ như bế ẵm, vỗ về nhẹ nhàng và quan sát xem phương pháp nào phù hợp nhất với bé.
Wonder Weeks tuần thứ 8
– Thời điểm 6-8 tuần là lúc bé sơ sinh quấy khóc nhiều nhất.
– Nếu trước đó bé có xu hướng bú liên tục vào buổi tối (cluster feeding), thì giai đoạn này thói quen đó sẽ giảm dần. Bé có thể bắt đầu cần một giờ ngủ cố định hơn vào buổi tối.
– Bé ở độ tuổi này có thể thức đến 1,5 tiếng giữa các giấc ngủ. Nếu bé khó ngủ, có thể bé chưa đủ mệt.
– Đảm bảo bé tăng cân tốt, vì bé đói sẽ dễ quấy khóc và ngủ không sâu.
Wonder Weeks tuần thứ 12
– Nhịp sinh học của bé đã gần như hoàn chỉnh, bé đã phân biệt được ngày và đêm. Đây là thời điểm lý tưởng để thiết lập lịch trình ngủ cố định.
– Nhiều bé bắt đầu không thích được bế rung hoặc vỗ về khi ngủ.
– Một số bé bắt đầu biết lật từ bụng sang lưng và có thể không thích bị quấn khăn nữa.
– Hãy thử để một tay bé ra ngoài khi quấn khăn hoặc chuyển sang túi ngủ.
– Nếu bé thức giấc sau 45 phút, hãy bắt đầu tập cho bé tự ngủ để giúp bé ngủ lâu hơn.
Wonder Weeks tuần thứ 19
– Đây là thời điểm khủng hoảng giấc ngủ 4 tháng!
– Nếu trước đây bé chưa từng bị thức giấc sau mỗi 45 phút, thì giai đoạn này có thể bắt đầu.
– Bé sẽ bắt đầu hình thành thói quen ngủ tích cực – nếu được hỗ trợ đúng cách, bé có thể tự ngủ lại sau khi thức dậy.
– Nếu bé thức dậy 2 tiếng/lần vào ban đêm, hãy tập giúp bé tự trấn an khi chưa đến giờ bú để tránh đảo lộn nhịp sinh học.
Wonder Weeks tuần thứ 26
– Đây là giai đoạn thay đổi giấc ngủ nhiều nhất từ trước đến nay!
– Bắt đầu ăn dặm có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và giấc ngủ của bé.
– Bé bắt đầu lật qua lật lại, có thể thích lăn lộn khi ngủ, dẫn đến khó ngủ hoặc quấy khóc nhiều hơn.
– Nếu chưa bỏ quấn khăn, thì đây là lúc cần dừng hẳn để bé có thể tự do di chuyển.
– Giấc ngủ có thể bị xáo trộn do sự hình thành các kết nối thần kinh mới, nhưng đây cũng là thời điểm lý tưởng để rèn luyện khả năng tự ngủ và kéo dài giấc ngủ đêm từ 6-8 tiếng.
Hãy nhớ rằng, những giai đoạn Wonder Weeks là một phần bình thường trong quá trình phát triển của bé. Nếu bạn duy trì một lịch trình ngủ lành mạnh và hỗ trợ bé đúng cách, bé vẫn có thể ngủ tốt ngay cả trong những bước nhảy vọt này!
Wonder Weeks tuần thứ 37
– Khi được 8 tháng tuổi, bé đã phát triển khả năng nhận thức sự tồn tại của vật thể, nghĩa là bé hiểu rằng dù bạn rời khỏi phòng, bạn vẫn tồn tại. Điều này có thể dẫn đến lo lắng khi bị tách khỏi mẹ, khiến bé khó ngủ hơn. Bạn có thể thử ghé vào kiểm tra thường xuyên hoặc ngồi yên cạnh bé khi bé chuẩn bị ngủ.
– Đây cũng là giai đoạn bé đã biết bò thành thạo. Đối với bé, bò là một kỹ năng vận động lớn, và nhiều bé rất thích bò ngay cả khi đã đến giờ ngủ!
– Khi bò, bé cần thay đổi tiêu điểm mắt từ mặt đất lên tầm nhìn xa, giúp kích thích các khớp thần kinh mới trong não. Bên cạnh đó, động tác bò kết hợp tay và chân chéo nhau cũng là một thử thách lớn cho não bộ.
– Đừng ép bé nằm yên trong cũi nếu bé vẫn còn muốn di chuyển. Trẻ sẽ tự học cách nằm xuống ngủ khi mệt.
– Lúc này, bé đã ăn dặm với 3 bữa mỗi ngày, và nếu bạn chưa làm, đây có thể là thời điểm bỏ bú đêm.
Wonder Weeks tuần thứ 46
– Thoái trào giấc ngủ 12 tháng tuổi là một trong những giai đoạn khó khăn nhất, nhưng thực tế, bạn không cần phải làm quá nhiều để giúp bé vượt qua.
– Bé có thể từ chối giấc ngủ sáng, nhưng hầu hết bé vẫn cần ngủ vào buổi sáng, dù có thể bỏ giấc này trong vài tuần.
– Hãy tiếp tục duy trì giấc ngủ sáng, có thể giới hạn trong 15 phút nếu giấc ngủ trưa của bé bị rút ngắn.
– Bé đang học đứng lên, tập đi và nói chuyện, nên bé sẽ hiểu rõ hơn về các thói quen cố định. Bạn có thể tận dụng điều này bằng cách xây dựng nghi thức trước khi ngủ để giúp bé dễ dàng vào giấc.
Wonder Weeks tuần thứ 55 tuần
– Khi bé được 15-18 tháng tuổi, bé sẽ chuyển sang ngủ một giấc/ngày. Thời điểm trước khi bỏ giấc sáng có thể khá hỗn loạn, khi bé lúc thì ngủ sáng, lúc thì không.
– Bé sẽ vận động rất nhiều và dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi về thể chất. Bé vẫn cần ngủ 11-12 giờ ban đêm, nhưng có thể chống đối giấc ngủ như một cách thể hiện sự độc lập.
– Hãy duy trì thói quen ổn định và cho bé thời gian thư giãn trước khi ngủ, như đọc truyện hoặc hoạt động nhẹ nhàng.
Giai đoạn phát triển 9 (Wonder Week Leap 9) – 64 tuần tuổi (16 tháng)
– Nếu bạn đã thiết lập thói quen ngủ tốt, bé có thể vượt qua giai đoạn này khá dễ dàng. Tuy nhiên, bạn có thể sẽ phải bắt đầu nói “không” khi bé thử thách ranh giới giờ đi ngủ.
– Nếu bé khóc đòi bú đêm trong khi trước đó đã cai sữa đêm, hãy kiên định để giúp bé ổn định lại giấc ngủ.
– Bé cũng có thể dậy sớm hơn bình thường, chẳng hạn 5 giờ sáng, và thử kiểm tra phản ứng của bạn. Hãy quyết định rõ ràng: Bé có được thức dậy chơi hay cần tiếp tục ngủ?
Wonder Weeks tuần thứ 75
– Nhiều bậc cha mẹ bắt đầu thiết lập kỷ luật vào ban ngày nhưng lại không kiên định vào ban đêm, đặc biệt khi đối mặt với cơn ăn vạ trước giờ ngủ. Hãy duy trì sự nhất quán giữa ban ngày và ban đêm.
– Bé chắc chắn sẽ chỉ ngủ một giấc/ngày vào độ tuổi này. Trong vòng 12 tháng tiếp theo, giấc ngủ ngày của bé sẽ dần ngắn lại, và bé sẽ cần ít giấc ngủ ban đêm hơn.
– Bé có thể gặp lo lắng xa cách (separation anxiety) trở lại. Bạn có thể:
– Thỉnh thoảng ghé vào kiểm tra bé khi bé chuẩn bị ngủ.
– Để cửa mở một chút để bé cảm thấy an tâm.
– Tránh chiến thuật “câu giờ” trước khi ngủ, thay vào đó, hãy xây dựng thói quen ngủ khoa học.
– Đây cũng là giai đoạn nhiều gia đình có thêm em bé, và việc cân bằng giữa bé lớn và bé nhỏ có thể là một thách thức. Hãy xây dựng thói quen ngủ ổn định trước khi bé thứ hai ra đời để tránh căng thẳng.
Wonder Weeks tuần thứ 77
Cha mẹ đã vượt qua những tháng đầu tiên đầy bận rộn! Tuy nhiên, sắp tới trẻ sẽ có thoái trào giấc ngủ 2 tuổi, thường liên quan đến lo lắng xa cách.
Một số cách giúp bé ngủ ngon hơn:
– Dùng đèn ngủ để bé cảm thấy an toàn.
– Để cửa mở một chút vào giờ đi ngủ.
– Ngồi bên cạnh bé khi bé đi vào giấc ngủ nếu cần, nhưng hãy tránh nằm chung giường với bé trừ khi bạn muốn duy trì điều này lâu dài.
Nguồn bài viết: https://babysleepconsultant.co/blogs/news/wonder-weeks-chart-lets-look-at-wonder-weeks-and-how-these-affect-your-baby-and-toddler-sleep
