Vận động tinh là kỹ năng quan trọng để trẻ có thể vận động linh hoạt và thực hiện việc chăm sóc bản thân ở các nhu cầu cơ bản như đánh răng, mặc quần áo… Vì vậy, ở giai đoạn mầm non các bạn nhỏ cần được chú trọng rèn luyện.
1. Vận động tinh là gì?
Kỹ năng vận động tinh là kỹ năng sử dụng các cơ nhỏ điều khiển bàn tay, các ngón tay để trẻ thực hiện các động tác khó. Các động tác này giúp trẻ cầm nắm đồ vật và tự chăm sóc bản thân như đánh răng, rửa mặt, mặc quần áo…
Các bạn nhỏ có thể phát triển kỹ năng này qua việc quan sát, học hỏi từ người lớn, qua tiếp xúc với đồ chơi, vật liệu, thực phẩm. Ngay từ vài tháng tuổi, trẻ đã bắt đầu học vận động tinh từ việc sờ, nắm đồ chơi và những đồ vật gần bên mình.
Trường mầm non có vai trò quan trọng trong việc rèn luyện vận động tinh cho trẻ. Tại Hệ thống Giáo dục Tsubaki, chương trình học được xây dựng lồng ghép để trẻ vừa phát triển vận động tinh tốt nhất vừa rèn luyện những kỹ năng cần thiết khác cho trẻ.
2. Các kỹ năng vận động tinh quan trọng trẻ cần phát triển ở giai đoạn mầm non
Với trẻ mầm non, các kỹ năng vận động tinh cần được phát triển bao gồm:
– Khum bàn tay và mở các ngón tay: Đó là động tác cong lòng bàn tay vào trong, với sự phối hợp chuyển động giữa các ngón tay với nhau. Động tác này là nền tảng quan trọng để trẻ học các kĩ năng như viết, vẽ, cầm thìa, đũa, cởi quần áo.
– Rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay: Đó là sự linh hoạt khi sử dụng các ngón tay cái, ngón trỏ và các ngón tay khác với nhau để thực hiện các động tác nắm, vặn hộp…
– Kỹ năng sử dụng song song hai tay: Việc sử dụng được hai tay cùng một lúc, quá trình thực hiện các động tác của trẻ sẽ linh hoạt, nhanh chóng hơn.
– Kỹ năng sử dụng kéo: Khi rèn luyện kỹ năng dùng kéo, trẻ sẽ học được cách dùng kéo, kết hợp với cách điều khiển sức mạnh của tay và phối hợp với mắt.
3. Các mốc phát triển kỹ năng vận động tinh quan trọng ở trẻ
Sự phát triển vận động tinh của trẻ có thể đánh dấu ở một số mốc sau:
– Giai đoạn từ 0 đến 3 tháng tuổi: Trẻ có thể đặt tay lên miệng
– Giai đoạn từ 3 đến 6 tháng: Trẻ có thể nắm hai tay lại với nhau, di chuyền đồ chơi từ tay này sang tay khác.
– Từ 6 đến 9 tháng: Trẻ biết vỗ tay, bốc đồ ăn cho vào miệng, chụm các ngón tay vào nhau, lấy đồ chơi bằng cả hai tay.
– Từ 9 đến 12 tháng: Giai đoạn này các em bé có thể lấy đồ vật bằng hai ngón tay cái và ngón trỏ, cầm đồ chơi bằng một tay, sử dụng một ngón tay trỏ để chỉ đồ vật.
– Từ 1 đến 2 tuổi: Xếp chồng vật này lên vật kia, dùng tay viết nguệch ngoạc trên giấy, sử dụng muỗng xúc đồ ăn, lật từng trang sách một, tự cởi quần áo.
– Từ 2 đến 3 tuổi: Biết vặn nắm cửa, rửa tay, sử dụng muỗng đúng cách để ăn, xâu hạt to thành chuỗi, tháo nắp đồ chơi đơn giản.
– Từ 3 đến 4 tuổi: Trẻ biết cởi và cài nút quần áo, sử dụng kéo để cắt giấy, vặn và tháo chính xác. Trẻ có thể vẽ những ngôi nhà và nhân vật ít chi tiết.
– Từ 5 đến 7 tuổi: Trẻ có thể vẽ được tranh với nhiều chi tiết hơn, sao chép tranh, sử dụng bút giống người lớn hơn, tô màu không vượt quá đường giới hạn.
Mặc dù có những mốc phát triển như vậy, nhưng tốc độ phát triển của trẻ là khác nhau, có trẻ sớm hơn hoặc muộn hơn so với các mốc. Những điều quan trọng là các bố mẹ và các cô ở trường mầm non cần hỗ trợ để trẻ phát triển vận động tinh tốt nhất.
4. Một số hoạt động giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh sớm
Mức độ phát triển vận động tinh phụ thuộc vào từng độ tuổi. Tuy nhiên có một số phương phát có thể giúp các bé có thể phát triển vận động tinh tốt hơn.
Với trẻ sơ sinh, bố mẹ có thể giúp trẻ tập phản xạ cầm nắm đồ vật bằng cách đặt trước mặt con các đồ vật mà con yêu thích. Đặc biệt, bố mẹ nên cho con cầm nắm đồ ăn và cho vào miệng khi con đến giai đoạn bắt đầu ăn dặm.
Ở nhà, bố mẹ hãy cho trẻ tham gia vào các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày như quá trình chuẩn bị bữa ăn; trẻ có thể khuấy, trộn hoặc đổ nguyên liệu đồ ăn vào bát, vào nồi nấu nếu không có nguy cơ gây nguy hiểm cho trẻ.
Tại Hệ thống Giáo dục Mầm non Tsubaki, trẻ sẽ được rèn luyện vận động tinh qua nhiều hoạt động ở lớp như gấp khăn, túi, chơi múa tay, vẽ chì màu, xé dán giấy vụn nhiều màu sắc, các hoạt động ngoài sân cát, tự rót nước, lau mặt, xúc ăn hay kê giường, bàn ghế nhỏ.
Vận động tinh là kỹ năng vô cùng cần thiết với trẻ và có quá trình phát triển xuyên suốt từ thời thơ ấu cho đến khi trưởng thành. Trong cuộc sống, hầu hết các hành động đều đỏi hỏi sự khéo léo và chính xác của đôi tay, vì vậy ngay từ giai đoạn mầm non trẻ cần được hỗ trợ phát triển. Đặc biệt, sự phát triển của kĩ năng vận động này là nền tảng quan trọng để trẻ hình thành sự tự lập, khả năng tự chăm sóc bản thân.
Rèn luyện vận động tinh với trò chơi tay.
